De zich (chronisch) plukkende papegaai, wat doen w ...
Terug
De zich (chronisch) plukkende papegaai, wat doen we daar mee?
Introductie
Uitgangspunt bij het bespreken van de vraagstelling is dat er van wordt uitgegaan dat we te maken hebben met een plukkende gezelschapsvogel en niet met een papegaai in een kweekbestand en niet met papegaaien die elkaar plukken of beschadigen.
Plukgedrag waarbij de veren worden uitgetrokken danwel de veren worden beschadigd kan uitmonden in gedrag waarbij de vogels zichzelf ernstig beschadigen en tot bloedens toe verwonden. Deze zelfmutilatie zien we hoofdzakelijk bij kaketoes die als gezelschapsvogels worden gehouden.
Plukgedrag is een veel voorkomend probleem in de praktijk van een vogeldierenarts.
Het is goed dat we ons daarbij realiseren dat plukgedrag, zoals wij dagelijks in de praktijk tegenkomen, bij papegaaien in de natuur een onbekend fenomeen is.
De conclusie is dan ook gerechtvaardigd dat plukproblemen het gevolg zijn van structurele fouten die worden gemaakt bij papegaaien in gevangenschap ten aanzien van voeding , huisvesting , verzorging en omgaan met.
Plukkende papegaaien worden in het algemeen frustrerende patiënten genoemd en het verhaal 'eens een plukker altijd een plukker” is dan ook hardnekkig . Veel eigenaren benaderen de Kliniek voor Vogels met de mededeling dat er eigenlijk alles al aan gedaan is en dat men hoopt op de ultieme therapie. Het wordt wel 'de laatste kans” genoemd.
De stelling die wij hanteren is dat plukproblemen in het algemeen goed kunnen worden opgelost en dat de prognose zelfs zeer gunstig kan zijn.
Uitgangspunt is dat een plukkende papegaai een probleem heeft waarbij altijd gezocht moet worden naar de oorzaak om tot een oplossing te komen die op de korte en de langere termijn effectief is.
Het is goed dat we ons realiseren dat vogels een belangrijk deel van de dag bezig zijn om het verenpak te fatsoeneren en onregelmatigheden te verwijderen. Vanzelfsprekend worden daarbij geen normale veren verwijderd of beschadigd omdat een perfecte bevedering een voorwaarde is om in de natuur te overleven.
Plukgedrag kan worden beschouwd als 'afwijkend normaal gedrag”.
Bij een plukkende papegaai zien we dat de delen die geplukt of beschadigd zijn beperkt zijn tot de, met de snavel bereikbare, delen. Het kan bij een plukkende papegaai gaan om het uittrekken van veren dan wel om het beschadigen van veren.
Na het uittrekken zullen zich in korte tijd weer nieuwe veren gaan vormen. We kunnen soms bij chronische verenplukkers zien dat er geen nieuwe veren meer worden aangemaakt als de veerpapil is beschadigd of de papegaai niet meer in staat is om nieuwe veren te maken.
Bij plukkende papegaaien waarbij de veren worden beschadigd, worden deze veren in de volgende rui vervangen door normale veren, tenzij er spraken is van conditieproblemen. Bij papegaaien met conditieproblemen zien we dat de rui veelal wordt uitgesteld en oude veren soms meerdere jaren worden vastgehouden.
Van de plukkende papegaaien die worden aangeboden in de praktijk zijn Grijze roodstaarten, kaketoes en edelpapegaaien de belangrijkste vertegenwoordigers. Als het gaat om parkieten dan is het opvallend dat met name pennant rosella’s vaak plukproblemen vertonen.
Er zijn duidelijke verschillen te onderkennen tussen de verschillende soorten ten aanzien van de achtergronden van het plukgedrag.
Zoals bij alle problemen is het van belang om in eerste instantie op basis van de anamnese
een indruk te krijgen over de achtergronden van de klacht en op basis daarvan een differentiaaldiagnose (= lijst van mogelijkheden) op te stellen.
Anamnese
De belangrijkste vragen die aan de orde komen zijn:
Oorzaken van plukgedrag bij papegaaien, gehouden als gezelschapsvogel
Ziektes als oorzaak van plukgedrag spelen bij de meeste vogelsoorten geen grote rol. Als voorbeelden van ziektebeelden waarbij plukgedrag onderdeel van de symptomen kunnen worden genoemd: polyfollikulosis bij agaporniden, zink vergiftiging bij papegaaien/ kaketoes, giardia bij valkparkieten.
Ectoparasieten spelen bij plukkende papegaaien geen rol van betekenis. Helaas blijken nog altijd veel plukkende papegaaien te worden behandeld met allerhande ectoparasitica waarbij de problemen eerder worden versterkt dan opgelost. Het gebruik maken van uitwendige middelen om het plukken te beïnvloeden heeft geen effect op de oorzaken van het plukgedrag. Bij grijze roodstaarten zien we voorbeelden waarbij er spraken is van een verstopping van de stuitklier waarbij de vogel klachten laat zien die vergelijkbaar zijn met de klachten van een hond met verstopte anaalklieren. Dit probleem valt feitelijk onder de noemer langdurige conditie problemen met afwijkingen (hyperkeratosis) van de slijmvliezen.
Het is bekend dat plukgedrag bij papegaaien kan spelen bij vogels die hormonaal/ seksueel actief zijn. Deze oorzaak valt onder de noemer van sociale gedragsproblemen.
Ruistoornissen kunnen in het algemeen worden beschouwd als onderdeel van langdurige conditieproblemen.
Binnen de Kliniek voor Vogels is de ervaring dat het altijd gaat om een combinatie van verschillende oorzaken. De meest voorkomende combinatie is: langdurige conditie problemen, ruistoornissen en sociale gedragsproblemen.
Belangrijke oorzaken van de veel voorkomende sociale gedragsproblemen
Onderzoek
Bij elke plukkende papegaai wordt een uitgebreid lichamelijk onderzoek verricht en afhankelijk van de bevindingen en de anamnese kan dit onderzoek worden uitgebreid met bloedonderzoek, röntgenologie, huidbiopten, bacteriologisch/mycologisch onderzoek en endoscopisch onderzoek.
De ervaring binnen de Kliniek voor Vogels met plukkende papegaaien is dat laboratoriumonderzoek in het algemeen geen specifieke diagnose oplevert op basis waarvan het probleem kan worden verklaard dan wel behandeld.
Het belangrijkste onderzoek betreft het klinisch onderzoek waarbij de slijmvliezen, de huid, en de bevedering wordt beoordeeld. Het klinisch onderzoek levert in het algemeen talloze aanknopingspunten op die kunnen dienen als leidraad voor de diagnose en de behandeling.
Naast het klinisch onderzoek wordt het gedrag beoordeeld van de papegaai onder verschillende omstandigheden. Zowel in als buiten de kooi worden de reacties geobserveerd. Ook wordt het gedrag beoordeeld tijdens het manipuleren van de papegaai. Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het beoordelen van de interactie tussen de papegaai en de eigenaar(s) en de houding van de eigenaar ten opzichte van de papegaai.
Algemene adviezen bij plukkende papegaaien
Behandeling
In het geval van een zinkvergiftiging of een stuitklierverstopping kan een gerichte therapie ingesteld worden.
Er is geen specifieke medicamenteuze therapie beschikbaar om plukprobleem bij papegaaien te kunnen behandelen omdat het veelal gaat om een combinatie van verschillende oorzaken.
Er wordt melding gemaakt van het gebruik van een variatie van allerlei medicaties zoals antihistaminica, tranquillizers, antidepressiva enz.
Binnen de Kliniek voor Vogels wordt er niet gewerkt met dergelijke therapeutica bij plukkende papegaaien.
Het bezwaar van een dergelijke aanpak is dat wordt gesuggereerd dat de oorzaak van het probleem is gelegen bij de papegaai.
Ook aan het gebruik van allerlei spuitbussen en andere uitwendige behandelingen wordt binnen de Kliniek voor Vogels weinig waarde gehecht.
Een kraag om het plukprobleem te behandelen of te voorkomen wordt al meerdere jaren niet meer toegepast omdat daarmee de oorzaak van het plukprobleem niet wordt weggenomen terwijl de papegaai sterk wordt belemmerd in het normale gedrag. Door een kraag wordt normaal eten , slapen en klimmen onmogelijk gemaakt waardoor nieuwe problemen worden gecreëerd.
De behandeling van de sociale gedragsproblemen.
Naast een gerichte behandeling als er lichamelijke problemen spelen, is het belangrijkste onderdeel van de behandeling gericht op de eigenaar en de familie waar de papegaai deel van uitmaakt.
Het onderzoeken en het behandelen van de papegaai neemt verhoudingsgewijs weinig tijd in beslag. Als onderdeel van het sociale gedragsprobleem zijn plukkende papegaaien in het algemeen bange/onzekere vogels die snel in paniek raken. Als vergelijking wordt wel genoemd dat mensen in het algemeen gaan nagels bijten in de pubertijd. Dat wil zeggen in een periode van onzekerheid en niet goed raad weten met de eigen positie.
In combinatie met een demonstratievideo over het gedrag van papegaaien en het tonen van positieve voorbeelden van eigenaren met de papegaai in de speeltuin, in het bos of op de fiets wordt de eigenaar er van doordrongen dat de sociale gedragsproblemen van de papegaai rechtstreeks het gevolg zijn van fouten die in de omgang met de papegaai worden gemaakt.
Gedurende een consultatie kan de eigenaar binnen 5-10 minuten duidelijke gedragsveranderingen waarnemen bij de papegaai. Deze veranderingen zijn voor eigenaren een bron van inspiratie om het 'behandelingstraject” in te gaan en vertrouwen te hebben in de uiteindelijke resultaten.
Vanuit de Kliniek voor Vogels krijgen eigenaren een informatie pakket mee waarbij uitvoerig aandacht wordt besteed aan de omgang en het opvoeden van een papegaai.
Na een eerste consultatie van gemiddeld 60 - 90 minuten , exclusief het bekijken van de video , wordt een tweede afspraak gemaakt na 4-5 weken. De eigenaar wordt geacht een notitieschrift bij te houden en voorvallen/vragen te noteren.
Deze gedragsconsulten kunnen worden vergeleken met een puppycursus. Van de 10 uur die voor een puppycursus wordt uitgetrokken wordt 1 uur gespendeerd aan de hond. De overige uren worden gespendeerd aan de eigenaar. Het besef dat de eigenaar moet worden beschouwd als de oorzaak van de problemen is essentieel voor het verdere verloop van de behandeling. Normaal gesproken wordt de puppycursus gevolgd bij de aanschaf van de hond en niet nadat er al gedurende langere tijd, tot meerdere jaren, fouten zijn gemaakt. Gedragsconsulten met eigenaren van papegaaien zijn voor een belangrijk deel het corrigeren van de (denk)fouten die vanaf het begin zijn gemaakt.
Gelukkig zien we in de praktijk steeds meer eigenaren die een afspraak maken bij de aanschaf van een papegaai. Zowel de eigenaar als de papegaai maken op die manier een goede start.
Eigenaren van papegaaien hebben, vergeleken met (aspirant) eigenaren van honden een grote achterstand omdat het opvoeden van honden de afgelopen 30 jaar een integraal onderdeel is van het houden van een hond als gezelschapsdier.
Eigenaren van honden hebben daarnaast het voordeel dat deze te maken hebben met een gedomesticeerd huisdier. Het is goed dat zowel eigenaren als dierenartsen zich realiseren dat papegaaien niet behoren tot de gedomesticeerde huisdieren. Papegaaien zijn feitelijk dieren zoals in de natuur voorkomen en die in gevangenschap worden gehouden. Het omgaan met en het opvoeden van niet gedomesticeerde dieren vraagt een zekere basiskennis om gedragsproblemen te voorkomen. Er is kennis vereist van het normale gedrag van een papegaai om inzicht te verkrijgen in de oorzaken van afwijkend gedrag.
Voor eigenaren van papegaaien is het omgaan en het opvoeden van papegaaien extra gecompliceerd omdat bekend is dat papegaaien over een intelligentie niveau beschikken dat overeenkomt met het intelligentie niveau van kinderen in de leeftijd van 3-5 jaar. Deze hoge intelligentie is alleen een positieve eigenschap als daar op een verantwoorde manier mee wordt omgesprongen.
Als papegaaien gedragsproblemen hebben wordt wel als vuistregel gehanteerd dat de periode die nodig is om het probleem op te lossen, overeenkomt met de periode dat de problemen al spelen, vermenigvuldigd met de factor 3. Het kan dus betekenen dat het wel 2-3 jaar kan duren voordat het plukprobleem is opgelost. Het is een gegeven dat het alleen al minimaal 1-2 jaar kan duren voordat een rui-achterstand is ingelopen.
De eigenaar moet zich er op in stellen dat elke verbetering in de conditie en elke verbetering in het gedrag een stap voorwaarts is. De ervaring is dat als de eigenaar op een positieve manier de adviezen serieus neemt en de gemaakte afspraken na blijft komen , het probleem van de plukkende papegaai kan worden opgelost. Serieuze eigenaren onderkennen in de loop van de tijd dat het steeds beter gaat omdat zij zelf minder fouten maken en zich meer bewust zijn van de consequenties van een verkeerde benadering. Het kost tijd voordat eigenaren 'als vanzelfsprekend” de standaard fouten niet meer maken. Hoe lang duurt het voordat iemand goed kan autorijden?
De uitkomst van het behandelingstraject is dat het welzijn en de gezondheidstoestand van de papegaai beter is en dat de eigenaar/ familie het zich niet meer kan voorstellen dat de papegaai geen deel meer zou uitmaken van het gezin.
Conclusies/opmerkingen
Stichting Papegaai is een stichting die in maart 2003 is opgericht om op te komen voor de belangen en het welzijn van papegaaien en parkieten als huiskamervogels , maar ook actie voert o.a. tegen de import van papegaaien en parkieten uit de natuur. Voor meer informatie over de stichting kijk op: www.stichtingpapegaai.nl
In samenwerking met Avian Healthcare Company (AHC) worden cursussen gegeven voor eigenaren van papegaaien en parkieten en voor dierenartsen en assistentes over het verantwoord houden van papegaaien en parkieten. Zie www.avianhealthcare.com
Drs. J.Hooimeijer Vogeldierenarts/ Papegaaiengedragstherapeut,
© Kliniek voor Vogels, Drs. J. Hooimeijer 2005
Het is niet toegestaan om bovenstaande tekst en/of foto’s van deze website, te kopiëren of te publiceren zonder schriftelijke toestemming van de Kliniek voor Vogels te Meppel
Introductie
Uitgangspunt bij het bespreken van de vraagstelling is dat er van wordt uitgegaan dat we te maken hebben met een plukkende gezelschapsvogel en niet met een papegaai in een kweekbestand en niet met papegaaien die elkaar plukken of beschadigen.
Plukgedrag waarbij de veren worden uitgetrokken danwel de veren worden beschadigd kan uitmonden in gedrag waarbij de vogels zichzelf ernstig beschadigen en tot bloedens toe verwonden. Deze zelfmutilatie zien we hoofdzakelijk bij kaketoes die als gezelschapsvogels worden gehouden.
Plukgedrag is een veel voorkomend probleem in de praktijk van een vogeldierenarts.
Het is goed dat we ons daarbij realiseren dat plukgedrag, zoals wij dagelijks in de praktijk tegenkomen, bij papegaaien in de natuur een onbekend fenomeen is.
De conclusie is dan ook gerechtvaardigd dat plukproblemen het gevolg zijn van structurele fouten die worden gemaakt bij papegaaien in gevangenschap ten aanzien van voeding , huisvesting , verzorging en omgaan met.
Plukkende papegaaien worden in het algemeen frustrerende patiënten genoemd en het verhaal 'eens een plukker altijd een plukker” is dan ook hardnekkig . Veel eigenaren benaderen de Kliniek voor Vogels met de mededeling dat er eigenlijk alles al aan gedaan is en dat men hoopt op de ultieme therapie. Het wordt wel 'de laatste kans” genoemd.
De stelling die wij hanteren is dat plukproblemen in het algemeen goed kunnen worden opgelost en dat de prognose zelfs zeer gunstig kan zijn.
Uitgangspunt is dat een plukkende papegaai een probleem heeft waarbij altijd gezocht moet worden naar de oorzaak om tot een oplossing te komen die op de korte en de langere termijn effectief is.
Het is goed dat we ons realiseren dat vogels een belangrijk deel van de dag bezig zijn om het verenpak te fatsoeneren en onregelmatigheden te verwijderen. Vanzelfsprekend worden daarbij geen normale veren verwijderd of beschadigd omdat een perfecte bevedering een voorwaarde is om in de natuur te overleven.
Plukgedrag kan worden beschouwd als 'afwijkend normaal gedrag”.
Bij een plukkende papegaai zien we dat de delen die geplukt of beschadigd zijn beperkt zijn tot de, met de snavel bereikbare, delen. Het kan bij een plukkende papegaai gaan om het uittrekken van veren dan wel om het beschadigen van veren.
Na het uittrekken zullen zich in korte tijd weer nieuwe veren gaan vormen. We kunnen soms bij chronische verenplukkers zien dat er geen nieuwe veren meer worden aangemaakt als de veerpapil is beschadigd of de papegaai niet meer in staat is om nieuwe veren te maken.
Bij plukkende papegaaien waarbij de veren worden beschadigd, worden deze veren in de volgende rui vervangen door normale veren, tenzij er spraken is van conditieproblemen. Bij papegaaien met conditieproblemen zien we dat de rui veelal wordt uitgesteld en oude veren soms meerdere jaren worden vastgehouden.
Van de plukkende papegaaien die worden aangeboden in de praktijk zijn Grijze roodstaarten, kaketoes en edelpapegaaien de belangrijkste vertegenwoordigers. Als het gaat om parkieten dan is het opvallend dat met name pennant rosella’s vaak plukproblemen vertonen.
Er zijn duidelijke verschillen te onderkennen tussen de verschillende soorten ten aanzien van de achtergronden van het plukgedrag.
Zoals bij alle problemen is het van belang om in eerste instantie op basis van de anamnese
een indruk te krijgen over de achtergronden van de klacht en op basis daarvan een differentiaaldiagnose (= lijst van mogelijkheden) op te stellen.
Anamnese
De belangrijkste vragen die aan de orde komen zijn:
- Om welke vogelsoort gaat het.
- Wat is de leeftijd.
- Op welke leeftijd is de vogel aangeschaft
- Wat was de herkomst van de vogel? Via een kweker, een handelaar, dierenwinkel, particulier?
- Wat is de sekse?
- Is de papegaai geringd met een gesloten voetring? Zo ja, wat is het ringnummer?
- Hoe lang is de papegaai al een gezelschapsvogel
- Heeft de eigenaar ervaring met vogels?
- Heeft de eigenaar huisgenoten? Zo ja wie?
- Wat is de huisvesting?
- Waar is de kooi in de huiskamer gesitueerd? Teken een plattegrond.?
- Wat voor verwarming is er in huis?
- In wat voor soort kooi zit de papegaai? Hoe hoog is de kooi?
- Heeft de papegaai ook buiten de kooi een of meerdere plaatsen?
- Heeft de vogel contact met andere soortgenoten, andere vogelsoorten, andere huisdieren?
- Hoe vaak en hoe lang is de vogel alleen?
- Wat is de voeding en het voedingssysteem?
- Krijgt de vogel aanvullingen en extraatjes naast de 'gewone” voeding? Zo ja welke en hoeveel?
- Welk soort speelgoed krijgt de papegaai?
- Krijgt de papegaai verse takken?
- Komt de vogel buiten? Zo ja, hoe vaak.?
- Hoe vaak wordt de vogel gedoucht?
- Is de vogel handtam en in hoeverre heeft de papegaai zaken van de eigenaar geleerd?
- Zijn er specifieke personen die de papegaai aardig vindt?
- Zijn er specifieke personen waar de papegaai een hekel aan heeft?
- Kan de papegaai vliegen?
- Kan de papegaai praten en zo ja in welke situaties uit zich dat?
- Zijn er mensen of situaties waar de papegaai niet goed mee overweg kan?
- Zijn er mensen, situaties of zaken waar de papegaai bang voor is?
- Hoe reageert de eigenaar op de angst en ander ongewenst gedrag?
- Gaat de papegaai mee op vakantie of mee naar het bos, de speeltuin, de kinderboerderij enz.? Zo nee, waar blijft de papegaai en door wie en hoe wordt de papegaai verzorgd..
- Zijn er lichamelijke klachten
- Wanneer heeft de papegaai de vleugelpennen en staartpennen geruid.
- Sinds wanneer is het plukgedrag opgevallen.
- Waar is het plukken begonnen.
- Wanneer plukt de vogel zich en hoe wordt er door de eigenaar op gereageerd.
Oorzaken van plukgedrag bij papegaaien, gehouden als gezelschapsvogel
Ziektes als oorzaak van plukgedrag spelen bij de meeste vogelsoorten geen grote rol. Als voorbeelden van ziektebeelden waarbij plukgedrag onderdeel van de symptomen kunnen worden genoemd: polyfollikulosis bij agaporniden, zink vergiftiging bij papegaaien/ kaketoes, giardia bij valkparkieten.
Ectoparasieten spelen bij plukkende papegaaien geen rol van betekenis. Helaas blijken nog altijd veel plukkende papegaaien te worden behandeld met allerhande ectoparasitica waarbij de problemen eerder worden versterkt dan opgelost. Het gebruik maken van uitwendige middelen om het plukken te beïnvloeden heeft geen effect op de oorzaken van het plukgedrag. Bij grijze roodstaarten zien we voorbeelden waarbij er spraken is van een verstopping van de stuitklier waarbij de vogel klachten laat zien die vergelijkbaar zijn met de klachten van een hond met verstopte anaalklieren. Dit probleem valt feitelijk onder de noemer langdurige conditie problemen met afwijkingen (hyperkeratosis) van de slijmvliezen.
Het is bekend dat plukgedrag bij papegaaien kan spelen bij vogels die hormonaal/ seksueel actief zijn. Deze oorzaak valt onder de noemer van sociale gedragsproblemen.
Ruistoornissen kunnen in het algemeen worden beschouwd als onderdeel van langdurige conditieproblemen.
Binnen de Kliniek voor Vogels is de ervaring dat het altijd gaat om een combinatie van verschillende oorzaken. De meest voorkomende combinatie is: langdurige conditie problemen, ruistoornissen en sociale gedragsproblemen.
Belangrijke oorzaken van de veel voorkomende sociale gedragsproblemen
- Een verkeerde socialisatie bij jonge papegaaien die met de hand zijn grootgebracht. Jonge papegaaien die door de ouders zijn grootgebracht vertonen minder gedragsproblemen. Het idee dat hoe jonger de babypapegaai wordt aangeschaft, hoe beter deze zich als gezelschapsvogel zal ontwikkelen, klopt niet met de werkelijkheid. Lees hier meer over.
- Helaas kan worden gesteld dat bijna alle (aspirant) eigenaren van papegaaien die als gezelschapsvogels worden gehouden, onvoldoende zijn geïnformeerd over het verantwoord houden van papegaaien. Het gebrek aan kennis over de verzorging en over de omgang met een papegaai spelen een belangrijke rol bij het plukprobleem bij papegaaien. Het is evenzeer bekend dat als eigenaren van honden niet beschikken over de nodige kennis en ervaring, de honden sociale gedragsproblemen gaan vertonen.
- Als papegaaien seksueel/ hormonaal actief zijn, wordt daar in het algemeen verkeerd op gereageerd. Als papegaaien partnergedrag vertonen is het ongunstig om te suggereren als partner te kunnen fungeren.
Onderzoek
Bij elke plukkende papegaai wordt een uitgebreid lichamelijk onderzoek verricht en afhankelijk van de bevindingen en de anamnese kan dit onderzoek worden uitgebreid met bloedonderzoek, röntgenologie, huidbiopten, bacteriologisch/mycologisch onderzoek en endoscopisch onderzoek.
De ervaring binnen de Kliniek voor Vogels met plukkende papegaaien is dat laboratoriumonderzoek in het algemeen geen specifieke diagnose oplevert op basis waarvan het probleem kan worden verklaard dan wel behandeld.
Het belangrijkste onderzoek betreft het klinisch onderzoek waarbij de slijmvliezen, de huid, en de bevedering wordt beoordeeld. Het klinisch onderzoek levert in het algemeen talloze aanknopingspunten op die kunnen dienen als leidraad voor de diagnose en de behandeling.
Naast het klinisch onderzoek wordt het gedrag beoordeeld van de papegaai onder verschillende omstandigheden. Zowel in als buiten de kooi worden de reacties geobserveerd. Ook wordt het gedrag beoordeeld tijdens het manipuleren van de papegaai. Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het beoordelen van de interactie tussen de papegaai en de eigenaar(s) en de houding van de eigenaar ten opzichte van de papegaai.
Algemene adviezen bij plukkende papegaaien
- De algemene conditie moet worden verbeterd. De conditie was in het algemeen al onvoldoende voordat de papegaai met plukgedrag begon. Verder moeten we ons realiseren dat een papegaai met plukgedrag waarbij de veren worden uitgetrokken, zichzelf dwingt om (massaal) nieuwe veren aan te maken. Deze veeraanmaak is op zichzelf weer een reden van conditieverlies waardoor plukkende papegaaien in een neergaande spiraal terecht komen. De conditieverbetering wordt bereikt door aanvullende injecties met een combinatie van mineralen, sporenelementen, vitaminen en aminozuren. Verder door het verbeteren/ aanpassen van de voeding. Het blijft een opmerkelijk gegeven dat de meeste papegaaien nog altijd als voeding afhankelijk zijn van zaadmengsels waarvan bekend is dat het deficiënt is aan vele belangrijke voedingstoffen. Daarnaast bevatten zaden te veel Fosfor ten opzichte van Calcium waardoor er problemen ontstaan in de mineralen huishouding. De zaden die in het algemeen worden aangeboden via de handel zijn veelal afkomstig zijn uit Afzie, Afrika en Z. Amerika. In de landbouw wordt in een groot deel van de wereld gebruik gemaakt van landbouwgif wat al vele jaren in Nederland/ Europa is verboden. Het is dan ook niet vreemd om te veronderstellen dat het eten van zaadmengsels allerhande conditieproblemen en lichamelijke klachten in de hand werkt. Het blijkt dat bij de meeste papegaaien in een periode van 5-10 jaar ernstige lichamelijke problemen gaan spelen als gevolg van het eten van zaadmengsels. Vanuit de Kliniek voor Vogels is een belangrijk advies om papegaaien als voeding een pelletvoeding te geven waarvan bekend is dat er geen landbouwgif in verwerkt is. De enige voeding die aan deze eis voldoet is de voeding van Harrison’s Bird Foods. Deze voedingen zijn voor dierenartsen beschikbaar via de AUV in Nederland of Verdipharm in Belgie. De ervaring in de praktijk is dat de algemene conditie van de papegaai binnen 2 weken duidelijk zichtbaar verbeterd na het overschakelen van de voeding. De verbeterde conditie heeft een gunstige invloed op de gedragsproblemen omdat een vogel in een betere conditie meer zelfvertrouwen heeft en daardoor minder onzeker wordt. Pellets met kleurstoffen, smaak en geurstoffen, zonder de garantie dat de grondstoffen niet uit de wereldhandel komen, worden vanuit de Kliniek voor Vogels ontraden.
- Afhankelijk van de mate van plukken is het advies om de omgevingstemperatuur te verhogen. Bij papegaaien waarbij de kale huid zichtbaar wordt geadviseerd om een omgevingstemperatuur te bewerkstelligen van minimaal 25 graden. Door te werken met een Elstein verwarmingslamp kan een gedeelte van de ruimte/kooi op een hogere temperatuur gebracht worden en heeft de papegaai de keuze tussen een warmer gedeelte en een minder warm gedeelte.
- Het is van groot belang dat papegaaien profiteren van direct of indirect zonlicht. Als papegaaien niet buiten komen kunnen zowel lichamelijke klachten als gedragsproblemen worden verwacht. In binnenverblijven wordt geadviseerd om gebruik te maken van 'daglicht lampen”. Lees hier meer over Arcadia Daglichtlampen
- Het is belangrijk dat papegaaien minimaal 1-2 x per dag met warm water worden gesproeid/ gedoucht. In het geval van een kale huid kan het toevoegen van Aloë Vera worden overwogen.
- Afhankelijk van de vogel en de omstandigheden kan het raadzaam zijn om te zorgen voor gezelschap voor de vogel. Met name als de papegaai structureel meerdere uren per dag alleen wordt gehouden. Het advies is veelal niet om er een soortgenoot bij aan te schaffen. Een of meer andere vogels kan een oplossing zijn als huisgenoten. We moeten bedenken dat papegaaien in de natuur feitelijk NOOIT alleen zijn. Wij vragen al heel veel van het aanpassingsvermogen van papegaaien. Te veronderstellen dat een papegaai structureel uren/dagdelen alleen kan zijn is feitelijk naïef. Het advies is meestal niet om een man bij een pop te plaatsen, tenzij de eigenaar stellig van plan is om in de toekomst te gaan kweken met de betreffende vogel.
Behandeling
In het geval van een zinkvergiftiging of een stuitklierverstopping kan een gerichte therapie ingesteld worden.
Er is geen specifieke medicamenteuze therapie beschikbaar om plukprobleem bij papegaaien te kunnen behandelen omdat het veelal gaat om een combinatie van verschillende oorzaken.
Er wordt melding gemaakt van het gebruik van een variatie van allerlei medicaties zoals antihistaminica, tranquillizers, antidepressiva enz.
Binnen de Kliniek voor Vogels wordt er niet gewerkt met dergelijke therapeutica bij plukkende papegaaien.
Het bezwaar van een dergelijke aanpak is dat wordt gesuggereerd dat de oorzaak van het probleem is gelegen bij de papegaai.
Ook aan het gebruik van allerlei spuitbussen en andere uitwendige behandelingen wordt binnen de Kliniek voor Vogels weinig waarde gehecht.
Een kraag om het plukprobleem te behandelen of te voorkomen wordt al meerdere jaren niet meer toegepast omdat daarmee de oorzaak van het plukprobleem niet wordt weggenomen terwijl de papegaai sterk wordt belemmerd in het normale gedrag. Door een kraag wordt normaal eten , slapen en klimmen onmogelijk gemaakt waardoor nieuwe problemen worden gecreëerd.
De behandeling van de sociale gedragsproblemen.
Naast een gerichte behandeling als er lichamelijke problemen spelen, is het belangrijkste onderdeel van de behandeling gericht op de eigenaar en de familie waar de papegaai deel van uitmaakt.
Het onderzoeken en het behandelen van de papegaai neemt verhoudingsgewijs weinig tijd in beslag. Als onderdeel van het sociale gedragsprobleem zijn plukkende papegaaien in het algemeen bange/onzekere vogels die snel in paniek raken. Als vergelijking wordt wel genoemd dat mensen in het algemeen gaan nagels bijten in de pubertijd. Dat wil zeggen in een periode van onzekerheid en niet goed raad weten met de eigen positie.
In combinatie met een demonstratievideo over het gedrag van papegaaien en het tonen van positieve voorbeelden van eigenaren met de papegaai in de speeltuin, in het bos of op de fiets wordt de eigenaar er van doordrongen dat de sociale gedragsproblemen van de papegaai rechtstreeks het gevolg zijn van fouten die in de omgang met de papegaai worden gemaakt.
Gedurende een consultatie kan de eigenaar binnen 5-10 minuten duidelijke gedragsveranderingen waarnemen bij de papegaai. Deze veranderingen zijn voor eigenaren een bron van inspiratie om het 'behandelingstraject” in te gaan en vertrouwen te hebben in de uiteindelijke resultaten.
Vanuit de Kliniek voor Vogels krijgen eigenaren een informatie pakket mee waarbij uitvoerig aandacht wordt besteed aan de omgang en het opvoeden van een papegaai.
Na een eerste consultatie van gemiddeld 60 - 90 minuten , exclusief het bekijken van de video , wordt een tweede afspraak gemaakt na 4-5 weken. De eigenaar wordt geacht een notitieschrift bij te houden en voorvallen/vragen te noteren.
Deze gedragsconsulten kunnen worden vergeleken met een puppycursus. Van de 10 uur die voor een puppycursus wordt uitgetrokken wordt 1 uur gespendeerd aan de hond. De overige uren worden gespendeerd aan de eigenaar. Het besef dat de eigenaar moet worden beschouwd als de oorzaak van de problemen is essentieel voor het verdere verloop van de behandeling. Normaal gesproken wordt de puppycursus gevolgd bij de aanschaf van de hond en niet nadat er al gedurende langere tijd, tot meerdere jaren, fouten zijn gemaakt. Gedragsconsulten met eigenaren van papegaaien zijn voor een belangrijk deel het corrigeren van de (denk)fouten die vanaf het begin zijn gemaakt.
Gelukkig zien we in de praktijk steeds meer eigenaren die een afspraak maken bij de aanschaf van een papegaai. Zowel de eigenaar als de papegaai maken op die manier een goede start.
Eigenaren van papegaaien hebben, vergeleken met (aspirant) eigenaren van honden een grote achterstand omdat het opvoeden van honden de afgelopen 30 jaar een integraal onderdeel is van het houden van een hond als gezelschapsdier.
Eigenaren van honden hebben daarnaast het voordeel dat deze te maken hebben met een gedomesticeerd huisdier. Het is goed dat zowel eigenaren als dierenartsen zich realiseren dat papegaaien niet behoren tot de gedomesticeerde huisdieren. Papegaaien zijn feitelijk dieren zoals in de natuur voorkomen en die in gevangenschap worden gehouden. Het omgaan met en het opvoeden van niet gedomesticeerde dieren vraagt een zekere basiskennis om gedragsproblemen te voorkomen. Er is kennis vereist van het normale gedrag van een papegaai om inzicht te verkrijgen in de oorzaken van afwijkend gedrag.
Voor eigenaren van papegaaien is het omgaan en het opvoeden van papegaaien extra gecompliceerd omdat bekend is dat papegaaien over een intelligentie niveau beschikken dat overeenkomt met het intelligentie niveau van kinderen in de leeftijd van 3-5 jaar. Deze hoge intelligentie is alleen een positieve eigenschap als daar op een verantwoorde manier mee wordt omgesprongen.
Als papegaaien gedragsproblemen hebben wordt wel als vuistregel gehanteerd dat de periode die nodig is om het probleem op te lossen, overeenkomt met de periode dat de problemen al spelen, vermenigvuldigd met de factor 3. Het kan dus betekenen dat het wel 2-3 jaar kan duren voordat het plukprobleem is opgelost. Het is een gegeven dat het alleen al minimaal 1-2 jaar kan duren voordat een rui-achterstand is ingelopen.
De eigenaar moet zich er op in stellen dat elke verbetering in de conditie en elke verbetering in het gedrag een stap voorwaarts is. De ervaring is dat als de eigenaar op een positieve manier de adviezen serieus neemt en de gemaakte afspraken na blijft komen , het probleem van de plukkende papegaai kan worden opgelost. Serieuze eigenaren onderkennen in de loop van de tijd dat het steeds beter gaat omdat zij zelf minder fouten maken en zich meer bewust zijn van de consequenties van een verkeerde benadering. Het kost tijd voordat eigenaren 'als vanzelfsprekend” de standaard fouten niet meer maken. Hoe lang duurt het voordat iemand goed kan autorijden?
De uitkomst van het behandelingstraject is dat het welzijn en de gezondheidstoestand van de papegaai beter is en dat de eigenaar/ familie het zich niet meer kan voorstellen dat de papegaai geen deel meer zou uitmaken van het gezin.
Conclusies/opmerkingen
- Papegaaien zijn geen gedomesticeerde huisdieren zoals honden en katten! De eigenheid van de soort en het karakter van de individuele vogel moet serieus genomen worden. Van groot belang is dat wordt gerealiseerd dat papegaaien moeten worden beschouwd als prooidieren.
- Plukproblemen bij papegaaien zijn het vrijwel altijd het gevolg van fouten die gemaakt worden op het gebied van de voeding, huisvesting en verzorging.
- De ervaring in de Kliniek voor Vogels is dat het merendeel van de plukkende papegaaien ernstige conditie problemen hebben die al aanwezig waren voor het plukgedrag zich openbaarde.
- De belangrijkste oorzaak van plukgedrag is een sociaal gedragsprobleem door onvoldoende kennis en ervaring van de eigenaar van de papegaai.
- Belangrijk onderdeel van de behandeling is het besef van eigenaren dat zij verantwoordelijk zijn voor de sociale gedragsproblemen bij de papegaai.
- De dagelijkse 'behandeling” in de thuissituatie bestaat voor een groot deel uit het 2-3 x daags intensief bezig zijn met de papegaai. De tijd die daarvoor nodig is bedraagt 10-15 minuten per 'sessie”. Verder moeten eigenaren zich in de resterende tijd bewust worden van de eigen houding ten opzichte van de papegaai. Eigenaren moeten afleren zich te gedragen zoals de gemiddelde eigenaar van het schoothondje ten opzichte van het huisdier. Eigenaren moeten zich realiseren dat zij zich niet moeten gedragen als de gemiddelde grootouder ten opzichte van het kleinkind. Het gaat om het serieus nemen van de (karakter)eigenschappen van de vogel en het serieus nemen van het intelligentieniveau van deze sociaal ingestelde vogels.
- Het behandelen van plukkende papegaaien tegen ectoparasieten zonder dat er een diagnose is gesteld, moet worden beschouwd als een kunstfout.
- De suggestie dat schimmelinfecties een belangrijke rol spelen als oorzaak van plukproblemen is onterecht. Het kweken van schimmels op basis van veermateriaal of stofmonsters en/of het aantonen van schimmelsporen is op zichzelf geen indicatie voor een behandeling tegen schimmels. Vanwege het veelvuldig voorkomen van stofwisselingsproblemen van de lever kan het verstrekken van antimycotica bij papegaaien zonder een schimmelinfecties worden beschouwd als een contraindicatie.
- Het aanbrengen van een kraag om plukgedrag te behandelen of te voorkomen moet zeer kritisch worden beoordeeld en kan in veel gevallen worden aangemerkt als onnodige kwelling. Een kraag kan uiteindelijk erger zijn dan de kwaal. Een kraag kan in het geval van zelfmutilatie wel geïndiceerd zijn. Zelfmutilatie valt in dit verband buiten de context van de problematiek van de vraagstelling.
- Het vanaf jonge leeftijd met de hand grootbrengen van babypapegaaien speelt sociale gedragsproblemen en daarmee plukproblemen in de hand.
- De handel in babypapegaaien, die nog niet zelfstandig kunnen eten, is een belangrijke oorzaak van gedragsproblemen bij papegaaien die als gezelschapsvogel worden gehouden. Deze handel is bovendien verantwoordelijk voor de verspreiding van besmettelijke ziektes zoals Papegaaienziekte, het Circovirus, Polyomavirus en het Kliermaag Dilatatie Syndroom.
- Gedragsproblemen zoals plukgedrag, schreeuwgedrag, slopen en bijten behoren tot de belangrijkste redenen dat papegaaien worden aangeboden (gedumpt) bij opvangcentra voor papegaaien. Jaarlijks worden vele papegaaien door eigenaren verkocht of afgestaan omdat de papegaai wordt aangemerkt als een onhoudbare vogel en de problemen niet serieus worden genomen.
- Opvangcentra voor papegaaien zijn geen oplossing voor de gedragsproblemen die spelen bij papegaaien die als gezelschapsvogel worden gehouden. Als opvangcentra niet fungeren als plaatsen waar informatie en voorlichting wordt gegeven om gedragsproblemen te voorkomen en om problemen op te lossen, zijn opvangcentra geen oplossing maar onderdeel van het probleem. Als opvangcentra voor papegaai niet samenwerken met een (internationale) organisaties die opkomen voor de belangen van papegaaien en parkieten kunnen vraagtekens geplaatst worden bij de doelstellingen van het opvangcentrum.
- Het vraagt naast kennis, toewijding en tijd veel ervaring om het probleem van de plukkende papegaai serieus te kunnen behandelen. Is deze kennis, toewijding, tijd en ervaring niet aanwezig, dan is de uitkomst voorspelbaar en wordt de mythe bevestigd van 'eens een plukker, altijd een plukker”.
- Goede bedoelingen zijn geen garantie voor het welzijn en de gezondheid van de papegaai. Zonder de papegaai uiteindelijk weer het slachtoffer door menselijk toedoen.
- Het is onbegrijpelijk en feitelijk een schande dat er nog steeds volop papegaaien zoals grijze roodstaarten, amazones en ara’s in de landen van herkomst worden gevangen en in Nederland /Europa worden geïmporteerd. De stress en de ellende die deze papegaaien moeten ondergaan is reden voor ernstige sociale gedragsproblemen zoals onder andere plukgedrag. Handelaren en kopers van importpapegaaien zijn verantwoordelijk voor de ellende van individuele papegaaien. Het is verder bekend dat door deze handel vele papegaaiensoorten in de natuur in het voortbestaan worden bedreigd.
- Bestel de DVD: ”Houden van Papegaaien en Parkieten”
Stichting Papegaai is een stichting die in maart 2003 is opgericht om op te komen voor de belangen en het welzijn van papegaaien en parkieten als huiskamervogels , maar ook actie voert o.a. tegen de import van papegaaien en parkieten uit de natuur. Voor meer informatie over de stichting kijk op: www.stichtingpapegaai.nl
In samenwerking met Avian Healthcare Company (AHC) worden cursussen gegeven voor eigenaren van papegaaien en parkieten en voor dierenartsen en assistentes over het verantwoord houden van papegaaien en parkieten. Zie www.avianhealthcare.com
Drs. J.Hooimeijer Vogeldierenarts/ Papegaaiengedragstherapeut,
© Kliniek voor Vogels, Drs. J. Hooimeijer 2005
Het is niet toegestaan om bovenstaande tekst en/of foto’s van deze website, te kopiëren of te publiceren zonder schriftelijke toestemming van de Kliniek voor Vogels te Meppel
Publicaties
Cesar Milan. Het ware gezicht. The real face.
lees verder
0522-259455
info@kliniekvoorvogels.nl
@
